ሰብኣዊ መሰላት ቅድሚ ፈተና ዜግነት

ስለምንታይ ሰብኣዊ መሰላት ክፋል ማሕበራዊ ፍልጠት እዩ?

ሰብኣዊ መሰላት፡ ኩሎም ሰባት፡ ብዘየገድስ መን ምዃኖም፡ ማዕረ መሰረታዊ መሰላትን ማዕረ ክብርን ከም ዘለዎም ዝገልጽ እዩ። ኣብ ስዊድን፡ እዚ ኣብ ክልቲኡ ሕግን ማሕበራዊ ህይወትን ዝሰረጸ ኮይኑ፡ ስለዚ ድማ እዚ ኣርእስቲ ማእከላይ ክፋል ናይ ፈተና ዜግነት እዩ። እዞም ስርዓታት ምርዳእ፡ ነቲ ፈተና ንምሕላፍ ጥራይ ዘይኮነ ግደ ዝጻወት፡ ብዛዕባ ስዊድናዊ ሕብረተሰብ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ እውን ዝሓሸ ስእሊ ይህበካ።

ሕጋገ FN (ውድብ ሕቡራት ሃገራት) ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት

ብዓመት 1948፡ ሓፈሻዊ ባይቶ FN ነቲ ሓፈሻዊ ሕጋገ ሰብኣዊ መሰላት ኣጽደቐ። እቲ ሕጋገ ካብ 30 ዓንቀጻት ዝቖመ ኮይኑ፡ ኩሎም ሰባት ናጻን ማዕረ ክብርን መሰላትን ኮይኖም ከም ዝውለዱ የረጋግጽ። ንባዕሉ ኣገዳዲ ሕጊ ኣይኮነን፡ ግናኸ ንብዙሓት ዓለም-ለኻዊ ውዕላት ከምኡ'ውን ሰብኣዊ መሰላት ሎሚ ብኸመይ ከም ዝትርጎምን ከም ዝሕሎን መሰረት ይኸውን፡ ኣብ ስዊድን እውን ኩሉ።

ማዕርነት ጾታ ኣብ መንጎ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን

ማዕርነት ጾታ ኣገዳሲ ኣምር ኣብ ማሕበራዊ ፍልጠት ስዊድን እዩ። ትርጉሙ፡ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ኩሎም መዳያት ህይወት ማዕረ መሰላት፡ ግቡኣትን ዕድላትን ክህልዎም ኣለዎ ማለት እዩ – ንኣብነት ኣብ ስራሕ ህይወት፡ ኣብ ስድራቤትን ኣብ ፖለቲካን። ስለዚ ማዕርነት ጾታ፡ ኩሎም ሰባት ተመሳሳሊ ክኾኑ ኣለዎም ማለት ዘይኮነ፡ ጾታ ንዕድላት ሓደ ሰብ ክውስን የብሉን ማለት እዩ።

ኣድልዎን Diskrimineringsombudsmannen (ኣምባሳደር ኣንጻር ኣድልዎ)ን

እቲ ስዊድናዊ ሕጊ ኣድልዎ፡ ሰባት ብሰንኪ ንኣብነት ጾታ፡ ዕድመ፡ ብሄር፡ ሃይማኖት፡ ስንክልና ወይ ጾታዊ ዝንባለ ብዝወሓደ ደረጃ ክተሓዙ ይኽልክል። እታ ሕጊ ክትከበር ንኹሉ ሰብ ማዕረ መሰላት ንምርግጋጽ እትሰርሕ ትካል Diskrimineringsombudsmannen (DO) (ኣምባሳደር ኣንጻር ኣድልዎ) ትበሃል። ኣድልዎ ዘጋጠሞ ሰብ፡ ሓገዝን ሓበሬታን ንምርካብ ናብኣ ክኸይድ ይኽእል።

መሰላት ቆልዑ

ስዊድን ንመሰላት ቆልዑ ኣብ ምድልዳል ነዊሕ ታሪኽ ኣለዋ፦

• ብ1979፡ ስዊድን ኣብ ዓለም ቀዳመይቲ ሃገር ኮይና ብሕጊ ንኣካላዊ መቕጻዕቲ፡ ማለት ቆልዑ ምህራም ከልከለት።
• ካብ 2020 ጀሚሩ፡ ውዕል መሰላት ቆልዑ ናይ FN ናይ ስዊድን ሕጊ ኮይኑ ኣሎ፡ እዚ ማለት ከኣ ኣብ ኩሎም ብቆልዑ ዝምልከቱ ውሳነታት፡ መሰላት ቆልዑ ልዑል ክብደት ክወሃቦም ኣለዎም ማለት እዩ።
• ጋብቻ ቆልዑ ብመሰረት ሕጊ ስዊድን ክልኩል እዩ – ስለዚ ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ምምርዓው ወይ ምድላይ ፍቓድ ኣይኮነን፡ ብፍቓድ ወለዲ እውን ይኹን።

ጾታዊ ርእሰ-ውሳነ: ስምምዕን ሕጊ ምዕዳግ ጾታዊ ርክብን

ሕጊ ስምምዕ ስዊድን፡ ጾታዊ ርክብ ንዝሳተፉ ኩሎም ብፍቓደኝነት ክኸውን ከም ዘለዎ ይገልጽ። እቲ ጾታዊ ርክብ ዝጅምር ሰብ፡ እቲ ካልእ ሰብ ብፍቓደኝነት ይሳተፍ ምህላዉ ከረጋግጽ ኣለዎ። ስዊድን ብተወሳኺ ሕጊ ምዕዳግ ጾታዊ ርክብ ኣለዋ፡ እዚ ድማ እቲ ጾታዊ ርክብ ዝዕድግ ሰብ ጥራይ ክቕጻዕ ይኽእል፡ እቲ ጾታዊ ርክብ ዝሸይጥ ሰብ ግና ኣይቅጻዕን።

መሰል ምስ ዝደለኻዮ ሰብ ናይ ምምርዓው

ኣብ ስዊድን፡ ጋብቻ ሰብ ሓደ ዓይነት ጾታ ብሕጊ ፍቑድ እዩ። ብዘየገድስ ጾታ እቲ ብጻይ፡ ብገዛእ ርእስኻ ምስ መን ክትነብርን ክትምርዖን ከም እትደሊ ናይ ምምራጽ መሰል ካብ ሰብኣዊ መሰላት ሓደ ኮይኑ፡ ኣብ ሕጊ ስዊድን ውሑስ እዩ።

ሃገራዊ ኣናእሽቱ ጉጅለታትን መሰላት ሳሚ ህዝቢን

ብዓመት 2000፡ ስዊድን ሓሙሽተ ሃገራዊ ኣናእሽቱ ጉጅለታት ኣፍልጣ፦ ኣይሁድ፡ ሮማ፡ ሳሚ፡ ሱዊደን-ፊንላንዳውያንን ቶርነዳሊንጋርን። እዞም ጉጅለታት ምስ ስዊድን ታሪኻዊ ምትእስሳር ዘለዎም ኮይኖም፡ ንቋንቋኦምን ባህሎምን ፍሉይ ውሕስነት ኣለዎም። ሳሚ ብተወሳኺ ፍሉጥ ደቀባት ስዊድን ኮይኖም፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ብህዝቢ ዝተመርጸ ኣካል፡ Sametinget (ባይቶ ሳሚ ህዝቢ) ኣለዎም፡ እዚ ድማ ካልእ ብዘይገዲፉ ብዛዕባ ባህሊ ሳሚ፡ ቋንቋን ትካል ኣብዂልን ዝምልከቱ ጉዳያት ይሰርሕ።

ንፈተና ብኸመይ ትዳሎ

ኣብ ፈተና ዜግነት ናይ ማሕበራዊ ፍልጠት ርግጸኛ ኮንካ ንኽትስምዖ፡ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ዝምልከቱ ኣምራትን ዓመታትን ልምምድ ምግባር ጽቡቕ እዩ፡ ንኣብነት ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ። CitizenPrep ብዛዕባ እዚ ኣርእስትን ካልኦት ክፋላት ማሕበራዊ ፍልጠትን ናይ ልምምድ ሕቶታት ይህብ፡ ብመጠን ፍጥነትካ ፍልጠትካ ንኽትፈትን። እዚ ናይ መጽናዕቲ ንዋት ምዃኑ እምበር ወግዓዊ ኣገልግሎት ትካል መንግስቲ ከምዘይኮነ ኣስተውዕል – ነቲ ሓቀኛ ፈተና ከም እትሓልፎ ፈጺምና ኣይንዋሕስን፡ ግናኸ ስሩዕ ውዳበ ዘለዎ ልምምድ ብዝሓሸ ተዳሊኻ ንኽትስምዖ ክሕግዘካ ይኽእል።