ማሕበረሰብ ራህዋ ኣብ ስዊድን

ማሕበረሰብ ራህዋ ማለት እንታይ እዩ?

ብ ማሕበረሰብ ራህዋ ማለት፡ እቲ ኣብ ስዊድን ንኹሎም ኣብታ ሃገር ዝቕመጡ ሰባት ዘሎ ሓባራዊ ኣገልግሎትን ውሕስነትን ስርዓት እዩ – ንኣብነት ቤት ትምህርቲ፡ ክንክን ጥዕና፡ ክንክንን ኣብ ግዜ ሕማም፡ ስእነት ስራሕ ወይ ዕድመ ደገፍ ዝህባ ዝተፈላለያ መድሕናትን። እቲ ሓሳብ፡ ኩሉ ሰብ ብመጠን ዓቕሙ ኣበርክቶ ክገብር፡ ከምኡ'ውን ኩሉ ሰብ ብዘየገድስ እቲ ኣታዊኡ ዘድልዮ ግዜ ደገፍ ክረክብ ዝኽእል ክኸውን እዩ። እዚ ኣብ ማሕበራዊ ፍልጠት ቅድሚ ፈተና ዜግነት ብተደጋጋሚ ዝለዓል ኣርእስቲ እዩ፡ ምኽንያቱ ብዛዕባ ስዊድን ኣብ መዓልታዊ ህይወት ብኸመይ ከም እትሰርሕ ብዙሕ ስለ ዝሕብር።

ስዊድናዊ ራህዋ ብኸመይ ትምወል

ስዊድናዊ ራህዋ ብቐንዱ ብቀረጽ ትምወል። ኩሎም ዝሰርሑ ሰባት ካብ ደሞዞም ቀረጽ ኣታዊ ይኸፍሉ፡ ትካላት ድማ ካብ ረብሓኦም ቀረጽ ይኸፍላ። ብተወሳኺ፡ ኩሎም ንብረትን ኣገልግሎትን ዝዕድጉ ሰባት moms (ቀረጽ ተወሳኺ ዋጋ) ይኸፍሉ – እዚ ኣብ ግዜ ዕድጊት ኣብ ልዕሊ ዋጋ ዝውሰኽ ቀረጽ እዩ። እቲ ቀረጽ ብመንግስቲ ተኣኪቡ፡ ንነገራት ከም ቤት ትምህርቲ፡ ክንክን ጥዕና፡ ክንክን ኣረጋውያን፡ ፖሊስን ትሕተ-ቅርጺን ንምኽፋል ይውዕል። እቲ ኣገባብ ኩሉ ዝኽእል ብመጠን ዓቕሙ ኣበርክቶ ይገብር፡ ድሌት ደገፍን ኣገልግሎትን ድማ ብመሰረት እቲ ዘድሊ ይምላእ ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝተሰረተ እዩ።

መን ንምንታይ ሓላፍነት ኣለዎ? ስቴት፡ ዞባን ኮሙንን

ሓላፍነት ራህዋ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ደረጃታት ሕብረተሰብ ተኸፋፊሉ ኣሎ፦

• ስቴት (መንግስቲ ብሰፊሑ) ካልእ ብዘይገዲፉ ጡረታ፡ መድሕን ሕማም፡ መድሕን ወለዲ፡ ደገፍ ትምህርትን ሓገዝ ቆልዑን ትምውልን ትቆጻጸርን – ኣብ መላእ ሃገር ዝሰርሕ ስርዓት ውሕስነት።
• ዞባታት ብቐንዱ ንክንክን ጥዕና ሓላፍነት ኣለወን፡ ንኣብነት ሆስፒታላትን ማእከላት ክንክንን።
• ኮሙናት ንነገራት ምስ መዓልታዊ ህይወት ዝቐረባ ሓላፍነት ኣለወን፡ ከም መውዓሊ ህጻናት፡ ቀዳማይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፡ ክንክን ኣረጋውያንን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን።

ነዚ ምክፍፋል ሓላፍነት ምርዳእ፡ ኣብ መዓልታዊ ህይወት'ውን ኣገዳሲ እዩ – ናበይ ክትከይድ ከም ዘሎካ ንምፍላጥ – ከምኡ'ውን ከም ፍልጠት ቅድሚ እቲ ፈተና።

ቤት ትምህርትን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኣብ ኮሙን

ኩለን ኮሙናት ስዊድን ንቆልዑ ካብ 6 ክሳብ 16 ዓመት ዕድመ ቀዳማይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ናይ ምሃብ ግቡእ ኣለወን፡ እቲ ትምህርቲ ድማ ብነጻ እዩ። ኮሙን ብተወሳኺ ንክንክን ኣረጋውያን ሓላፍነት ኣለዎ፡ ንኣብነት ኣገልግሎት ገዛን ማእከላት ዕቤት ኣረጋውያንን ንዘድልዮም ሓገዝ ኣብ መዓልታዊ ህይወት። ካልእ ኣገዳሲ ሓላፍነት ኮሙን፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እዩ፡ እዚ ንዘድልዮም ሰባት ደገፍን ውሕስነትን ዝህብ – ንኣብነት ስድራቤታት ኣብ ቅልውላው፡ ገዛ ዘይብሎም ሰባት ወይ ግፍዒ ዝበጽሖም ሰባት። ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብተወሳኺ ናይ መከላኸሊ ስራሕ ይሰርሕ፡ ንዝደሊ ሓገዝ ድማ ተበጻሒ ክኸውን ኣለዎ።

ክንክን ጥዕና – ማእከል ክንክን ብዙሕ ግዜ ቀዳማይ ስጉምቲ እዩ

ክንክን ጥዕና ዘድልየካ እንተኾይኑ እንተይኮነ ግና ህጹጽ፡ ብቐዳምነት ናብቲ ኣብ ጥቓኻ ዘሎ ማእከል ክንክን (vårdcentral – ቀዳማይ ደረጃ ክንክን) ክትከይድ ኣለካ፡ ብቐጥታ ናብ ህጹጽ ክፍሊ ሆስፒታል ካብ ምኻድ ኣብ ክንዲ። ማእከል ክንክን ንመብዛሕትኡ ጉዳያት ክሕግዘካ ይኽእል፡ እንተደኣ ኣድላይ ኮይኑ ድማ ናብ ክኢላ ክንክን ይመርሓካ። እዚ ስርዓት እዚ፡ ክፍልታት ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታላት ኣብ ናይ ብሓቂ ህጹጽ ኩነታት ከተኩራ ይገብር፡ ብተመሳሳሊ ድማ ብዙሓት ሰባት ኣብ ጥቓ ዝቕመጥሉ ቦታ ክንክን ይረኽቡ።

ስርዓታት ውሕስነት ስቴት

ብዘይካ እቲ ብዞባታትን ኮሙናትን ዝካየድ ክንክንን ሓገዝን፡ ስቴት ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃታት ህይወት ቁጠባዊ ውሕስነት ንምሃብ ዝዓለሙ ብዙሓት ሃገራዊ ስርዓታት ውሕስነት ትምውል፦

• ጡረታ – ድሕሪ ግዜ ስራሕ ዝወሃብ ቁጠባዊ ደገፍ።
• መድሕን ሕማም – ብሰንኪ ሕማም ክትሰርሕ ኣብ ዘይትኽእለሉ ግዜ ዝወሃብ ካሕሳ።
• ደገፍ ትምህርቲ – ንዘጽንዕ ሰብ ዝወሃብ ሓገዝን ልቓሕን።
• ሓገዝ ቆልዑ – ንስድራቤታት ቆልዑ ዝወሃብ ቁጠባዊ ደገፍ።

እዞም ክፋላት እዚኦም ብሓባር፡ ብምሉእ ህይወት ክህሉ ዝሓሰበ መርበብ ውሕስነት ይምስርቱ፡ እዚ ድማ ብኹሎም ኣብ ስዊድን ዝቕመጡን ዝሰርሑን ብሓባር ዝምወል እዩ።

ንፈተና ዜግነት ተዳሎ

ብዛዕባ ራህዋ ብኸመይ ከም እትምወልን መን ንምንታይ ሓላፍነት ከም ዘለዎን ዝሓቱ ሕቶታት፡ ኣብ ክፋል ማሕበራዊ ፍልጠት ናይ ፈተና ዜግነት ልሙዳት እዮም። ምትእስሳር ቀረጽ፡ moms ን ኩሉ ሰብ መሰል ዘለዎ ኣገልግሎትን – ቤት ትምህርቲ፡ ክንክንን ውሕስነት መድሕንን – ብምርዳእ፡ ነዚ ዓይነት ሕቶታት ብቕኑዕ ንምምላስ ይቐልል። እዚ ጽሑፍ እዚ ናይ መጽናዕቲ ንዋት ምዃኑ እምበር ውሕስነት ናይ ምሕላፍ ውጽኢት ከምዘይኮነ ኣይትረስዕ፤ ምስ ካልኦት ልምምዳት CitizenPrep ብሓባር ከም ደገፍ ኣብ ምድላውካ ተጠቐመሉ።